امام علی (ع) می فرماید
۞ هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است. ۞
Monday, 19 November , 2018
امروز : دوشنبه, ۲۸ آبان , ۱۳۹۷ - 11 ربيع أول 1440
شناسه خبر : 7068
  پرینتخانه » تیتر اول, مهارت های زندگی, یادداشت تاریخ انتشار : ۱۶ تیر ۱۳۹۷ - ۶:۵۵ | 138 بازدید | ارسال توسط :

در مقابل بحران ها (به خصوص اقتصادی) چه کار باید بکنیم؟

بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی فزاینده رخ می‌دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد، گروه یا جامعه می‌انجامد. بحران ها با آنتروپی و بی نظمی همراه اند و هرچه میزان و شدت این بی نظمی بیشتر باشد

بحران چیست و چه تعریفی دارد؟

بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی فزاینده رخ می‌دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد، گروه یا جامعه می‌انجامد. بحران ها با آنتروپی و بی نظمی همراه اند و هرچه میزان و شدت این بی نظمی بیشتر باشد، کنترل شرایط و مدیریت سیستم سخت تر خواهد بود. اساسا جنس بحران این است که شرایط را از حالت کنترل خارج کند.

در یک کسب و کار خواه بزرگ و خواه کوچک، خواه مدرن و نوآورانه و استارتاپی و خواه سنتی ، حتی در ابعاد یک فروشگاه در کنار خیابان و یا حتی در محاسبات دخل و خرج زندگی شخصی، بحران وجود خواهد داشت. از بحران های سیاسی و اقتصادی گرفته تا بحران های شخصی و اجتماعی، همواره بحران ها در کمین اند. به عنوان مثال از ابتدای سال جاری همواره نوسان و افزایش نرخ ارز، قیمت مواد اولیه و هزینه های بالای تولید و تجارت به عنوان بحران هایی سرباز زده اند. رکود شدید بازار و عدم توانایی در تامین مواد اولیه احساس نگرانی را در بین صاحبان سرمایه و تولید کنندگان و مدیران به وجود آورده است.

چه رویکردی در مواجهه با بحران باید اتخاذ شود؟ شما به عنوان مدیر یک کسب و کار (با هر اندازه ای حتی شخصی) چگونه با این پدیده برخورد خواهید کرد؟

معمولاً غیرقابل پیش‌بینی است (یعنی نمی‌توان پیش‌بینی کرد که کی و در کجا اتفاق می‌افتد) اما معمولاً غیرمنتظره نیست. خبر خوب هم این است که ویژگی اصلی بحران این است که کوتاه مدت است.

با همه این تفاسیر ، شما به عنوان یک مدیر چه تصمیمی در مقابل بحران (برای مثال بحران اقتصادی) می گیرید؟

تعدیل نیرو؟ کاهش تولید؟ عدم فروش محصولات انبار؟ جمع کردن کسب و کار؟ مهاجرت؟ توقف برنامه های توسعه؟

همه مثال های بالا، راهکارهایی عرف در بین مالکان سرمایه و مدیران است. اما به همه این راهکارها و اساسا گرفتار شدن در دام بحران انتقاد وجود دارد. بحران ها قابل پیش بینی نیستند ولی قابل برنامه ریزی هستند. اصولا که پیشگیری بهتر از درمان است. بهترین راه مبارزه با بحران ها پیشگیری از بحران است.

 

توجه و تذکر: بحران قابل برنامه ریزی است

در برنامه ریزی استراتژی سه نوع ورودی اطلاعات تعریف می شود. یکی از این ورودی ها شناسایی جنبه ها و تاثیرا محیط بیرونی کلان سازمان است. محیط بیرونی کلان شامل مسایل کلان سیاسی، تغییرات اقتصادی، انواع نرخ های جینی و تروم و ....، وضعیت فرهنگی ، محدودیت های جغرافیایی و .... است.

این شناسایی محیط بیرونی کلان سازمان اصولا از مدل PESTEL به وجود می آید. در این مدل، وضعیت سازمان در ۶ حوزه که هرکدام معیارهای متفاوتی دارند مورد بررسی قرار می گیرد:

 

  • تاثیرات کلان سیاسی – مانند تحریم ها، تغییرات ریاست های کلان و ....
  • تاثیرات کلان اقتصادی – مانند نوسانات نرخ ارز، مواد اولیه، نرخ تورم، تغییرات مارژین سود در صنعت و ....
  • تاثیرات کلان اجتماعی – مانند تغییر بافت های فرهنگی و اجتماعی و مذهبی، الگوهای تبلیغاتی، الگوهای رفتاری مشتری و .....
  • تاثیرات کلان تکنولوژی – مانند وضعیت فناوری ، تحقیق و توسعه، تغییرات میزان دسترسی به تکنولوژی ، و ....
  • تاثیرات کلان عوامل محیطی – مانند سبک های رهبری، نگرش کارکنان، مدیریت منابع و ....
  • تاثیرات کلان از سوی قوانین – مانند تغییرا قوانین عمومی صادرات، مقررات حاکم بر صنعت، تغییرات قوانین صادرات، برهم خوردن قوانین بازار داخلی و ....

 

در تحلیل استراتژی تمام ورودی های اطلاعات سنجش سازمان (که یک ورودی بررسی عوامل محیط بیرونی کلان سازمان است همانطور که گفته شد) ارزش گذاری شده و شدت تاثیر آن ها اندازه گیری می شود و سپس از طریق مدل های ارزیابی ریسک و فرصت ها اقدام به شناسایی راه های پیشگیری می شود و در نهایت با خروجی برنامه استراتژی که یک برنامه اجراییست، می توان در زمان مواجه شدن با هر کدام از جنبه ها و تاثیرات به سرعت و با هزینه های پایین با آن مقابله نمود.

از این طریق می توان غیر منتظره بودن بحران ها را مدیریت نمود.

پاسخ ساده است. شاید نتوانیم بحران ها مخصوصا اقتصادی را پیش بینی نمود ولی می توان برای مواجه شدن با تاثیرات بحران ها برنامه ریزی داشت. نمی توان با بحران ها به صورت چریکی و با تصمیمات هیجانی مقابله کرد. این تصمیمات همان هایی هستند که بحران ها دوست دارند. چون شاید برای دوره ای کوتاه مدت کمی به ظاهر اوضاع را در کنترل درآورند ولی بعد اتمام دوره سکون میزان بی نظمی را بیشتر خواهند کرد. همانطور که بحران دوست دارد.

تمام کسب و کارهایی که با بحران اخیر دچار عدم کنترل و بی نظمی شدید شده اند همان هایی هستند که یا تحلیل های استراتژی نداشتند و یا درست تحلیل ننموده اند که اگر داشتند و درست تحلیل می کردند الان برای هر تاثیر منفی پاسخی داشتند و مجبور به انتخاب گزینه های هیجانی و کوتاه مدت نبودند. پس علاج بحران قبل از وقوع آن وجود داشته است.

تفاوت داشتن برنامه در زمان مواجه با بحران و نداشتن برنامه در چیست؟

تصور کنید در تعدیل نیرو، بخشی از نیروهایی که به عنوان سرمایه های سازمان هستند از مجموعه خارج شوند و بخشی از تجربه و دانش سازمان را که برای تصاحب آن سازمان هزینه کرده است را یا خود بیرون ببرند، و یا برنامه های توسعه متوقف شوند. آیا بعد از دوره بحران سازمان ها در نقطه قبلی دوباره شروع می کنند؟ پاسخ خیر است. نسخه برنامه توسعه کسب و کار بر حسب شرایط جدید تغییر کرده است و نیرو های قبلی به سختی باز می گردندو برخی از آن ها جذب رقبا می شوند و تجربه و دانشی که با هزینه مجموعه ما به دست آورده اند را به راحتی در اختیار رقبا قرار می دهند و سازمان مجبور است برای نیرو های جدید دوباره هزینه نماید.

نداشتن برنامه استراتژی مقابله با بحران و اتخاذ تصمیمات هیجانی و آنی، بسیار خطرناک و حتی در برخی موارد کشنده است.

سازمان هایی که تا کنون از زاویه پیشگیری اثرات منفی به بحران نگاه نمی کردند می توانند هم اکنون راه نجات پیدا کنند.

اگر از قبل بحران را شناسایی و راهکارهایی برای مواجه احتمالی با بحران تدوین کرده بودید خیلی کار آسان تر بود. اگر سازمانی از چند مدت قبل برای افزابش نرخ ارز برنامه ریزی کرده بود، اکنون راهی بری جلوگیری از تاثیرات منفی کنونی داشت و می توانست شرایط را مدیریت نماید. ولی جلوی ضرر را هر جا بگیرید منفعت است. مدیریت بحران کنید. فرایند پیش‌بینی و پیش‌گیری از وقوع بحران، برخورد و مداخله در بحران و سالم‌سازی بعد از وقوع بحران را مدیریت بحران گویند.برنامه استراتژی جدید با رویکرد مدیریت بحران تدوین کنید. به سراغ بهره وری بروید. منابع را مدیریت کنید. از تصمیمات احساسی دوری کنید. با موضوع کاملا علمی برخورد کنید. چه بسا همه اتفاقات اخیر تنها پیش بحران باشد و بحران اصلی در راه باشد.

راه درست را به موقع شناسایی کنید

زمان بحران قابل پیش بینی نیست ولی نوع و شدت آن قابل برنامه ریزی است. در نتیجه در برنامه استراتژی داشته باشید و در آن حتما تحلیل محیط بیرونی کلان سازمان را قرار دهید.

از رفتارهای احساسی دوری کنید.

نترسید ، شما محکوم به بقایید و باید درست تصمیم بگیرید. بسیارند سازمان هایی که در این شرایط رویکرد بقا را انتخاب می کنند در حالی که با توجه به منابع و توانایی هایشان باید کاملا تهاجمی باشند.

راه درست را به موقع شناسایی کنید

 

 

یونس علیخانی
مشاور برنامه ریزی استراتژی و سیستم های مدیریت و بهره وری

|
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : دیدگاه‌ها برای در مقابل بحران ها (به خصوص اقتصادی) چه کار باید بکنیم؟ بسته هستند

مجوز ارسال دیدگاه داده نشده است!

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.